Η συμβατική αντίληψη, ότι το DNA φέρει όλες τις κληρονομούμενες πληροφορίες στην αλληλουχία του και πως τίποτα απ’ ό,τι συμβαίνει σε έναν οργανισμό κατά τη διάρκεια της ζωής του δεν μπορεί να κληρονομηθεί στους απογόνους του, έχει τεθεί υπό αμφισβήτηση από μια καινούρια θεώρηση της κληρονομικότητας με βάση την οποία έχει δημιουργηθεί ένας καινούριος κλάδος της βιολογίας, η Επιγενετική (epigenetics). Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμα καταλήξει σε συμφωνία σχετικά με τον ακριβή ορισμό της νέας αυτής έννοιας, αλλά στη βάση όλων των ισχυρισμών υπάρχει το εξής κοινό σημείο: η κληρονομική μεταβίβαση αλλαγών της γονιδιακής έκφρασης, οι οποίες δεν περιλαμβάνουν αλλαγές της αλληλουχίας του DNA. Δηλαδή, η παραδοχή ενός ρυθμιστικού συστήματος της γονιδιακής έκφρασης, οι επίκτητες αλλαγές του οποίου, μεταβιβάζονται ταυτόχρονα με το DNA στους απογόνους.

Σύμφωνα με την επιγενετική, το περιβάλλον αλληλεπιδρά με τα γονίδιά μας και δημιουργεί ένα φαινότυπο μέσω της αλληλεπίδρασης περιβάλλοντος και κυττάρων. Η επιγενετική εξετάζει οποιαδήποτε αλλαγή στην έκφραση μιας πληροφορίας που δεν οφείλεται στο DNA ή σε κάποια μετάλλαξη των γονιδίων. Οι ερευνητές μελετούν ένα είδος δεύτερου κώδικα, ο οποίος είναι γραμμένος στο DNA μας, με στόχο, κάποια στιγμή, να καταφέρουν να τον αποκωδικοποιήσουν.

Η επιγενετική λοιπόν σαν πρώτο και βασικό θεμελιώδες αντικείμενο έχει το γεγονός ότι επεξεργάζεται εξωτερικά ερεθίσματα απευθείας στα γονίδια τα οποία δεν αλλάζουν την δομή τους, αλλάζουν όμως την έκφρασή τους. Αυτή η αλλαγή της έκφρασης μπορεί να έχει «προσωρινά» κληρονομικό χαρακτήρα για 2 ή 3 γενιές ή ίσως και πολύ περισσότερο, ανάλογα με την ένταση και την επεξεργασία του ερεθίσματος που πήρε. Το πιο εκπληκτικό είναι ότι πρόσφατες έρευνες τείνουν να τεκμηριώσουν ότι μέσω των μηχανισμών της επιγενετικής, οι εμπειρίες των γονέων κληρονομούνται από τους άμεσους απογόνους τους. Δηλαδή, αν οι γονείς έχουν βιώσει καταστροφές, πολέμους, λοιμούς ή και προσωπικές ή οικογενειακές καταστάσεις οι οποίες είχαν μια έντονη βιολογική και ψυχοσυναισθηματική επίδραση, η επίδραση αυτή κληρονομείται από τα παιδιά τους. Σύμφωνα πάντα με τις ίδιες έρευνες, τα παιδιά που κληρονομούν αυτές τις εμπειρίες, αντιδρούν συναισθηματικά και βιολογικά σαν οι καταστάσεις αυτές να συμβαίνουν σ’ αυτούς τους ίδιους, αν και δεν έχουν συνειδητή επίγνωση γιατί αντιδρούν μ’ αυτό τον τρόπο.

Δεν θα ασχοληθούμε εδώ σε μεγαλύτερη έκταση ή βάθος με τις λεπτομέρειες της επιγενετικής, καθώς πρόκειται για ένα μάλλον περίπλοκο αντικείμενο το οποίο απαιτεί εκτενείς γνώσεις βιολογίας για να γίνει πλήρως κατανοητό. Εκείνο που έχει για μας σημασία, είναι ότι σε αντίθεση με τις δομικές γενετικές αλλοιώσεις των γονιδίων, οι επιγενετικές αλλαγές – βιολογικές και ψυχοσυναισθηματικές – είναι αναστρέψιμες. Τεκμηριωμένες έρευνες αποδεικνύουν ότι το DNA μας έχει τη δυνατότητα να επεξεργάζεται και να διορθώνει τις επιγενετικές αλλαγές στην έκφραση των γονιδίων. Ο ακριβής μηχανισμός του επιγενετικού κώδικα του DNA είναι ακόμα άγνωστος. Εκείνο που γνωρίζουμε όμως είναι ότι ο επιγενετικός κώδικας διαθέτει ένα επίπεδο ανώτερων λειτουργιών ελέγχου, οι οποίες όταν ενεργοποιηθούν παρέχουν τη δυνατότητα αυθόρμητου (υποσυνείδητου) εντοπισμού, αναγνώρισης και απενεργοποίησης κληρονομημένων ή επίκτητων δεδομένων τα οποία προκαλούν δυσλειτουργίες και δεν ισχύουν στις παρούσες αντικειμενικές συνθήκες της εμπειρίας του ατόμου. Πρόκειται για έναν εγγενή μηχανισμό ανώτερου ελέγχου ο οποίος μπορεί να δραστηριοποιηθεί μέσω στοχευμένων παροτρύνσεων εντοπισμού δυσλειτουργιών καθώς επίσης και παροτρύνσεων για αντίστοιχες αλλαγές στην εσωτερική εμπειρία του ατόμου.

Ο Ernest Rossi – καθηγητής του πανεπιστημίου Baylor, στενός συνεργάτης του Milton Erickson (πατέρα της σύγχρονης υπνοθεραπείας) και ένας από τους σημαντικότερους ερευνητές στο χώρο της ύπνωσης – και άλλοι πριν από αυτόν, έχουν αποδείξει στις έρευνές τους ότι οι εμπειρίες που βιώνονται στην κατάσταση ύπνωσης μπορούν να προκαλέσουν αλλαγές στο ανθρώπινο DNA. Σύμφωνα όμως με τα ευρήματα των σύγχρονων ερευνών της επιγενετικής, δεν πρόκειται για αλλαγές στον γενετικό κώδικα, αλλά μάλλον για επιγενετικές αλλαγές στην έκφραση των γονιδίων, οι οποίες διενεργούνται μέσω της νέας ψυχοσυναισθηματικής και βιολογικής εμπειρίας την οποία βιώνει το άτομο μέσω παροτρύνσεων κατά τη διάρκεια της ύπνωσης.

Βασική αρχή στη θεραπευτική προσέγγιση της Βιοθυμικής θεραπείας, είναι η χρήση παροτρύνσεων οι οποίες δίνουν τη γενική κατεύθυνση, παρέχουν το πλαίσιο, αλλά δεν υποδεικνύουν συγκεκριμένες αλλαγές ούτε και τον μηχανισμό μέσω του οποίου γίνονται αυτές οι αλλαγές. Θεωρούμε ότι μ’ αυτό τον τρόπο ενεργοποιείται ο εγγενής ελεγκτικός μηχανισμός, ο οποίος εντοπίζει, αναγνωρίζει και κάνει τις απαραίτητες επιδιορθωτικές αλλαγές στις δυσλειτουργικές ή εκτός χρόνου και τόπου εκφράσεις των γονιδίων. Επίσης, θεωρούμε ότι ο εγγενής αυτός μηχανισμός είναι αλάνθαστος όταν του δίνεται η ευκαιρία να λειτουργεί απρόσκοπτα δίχως εξωτερικές παρεμβάσεις.

Στη Βιοθυμική Θεραπεία και γενικότερα στις Θεραπείες του Υποσυνειδήτου, χρησιμοποιούμε όρους όπως, «Υποσυνείδητος Νους», «Ασυνείδητος Νους», «Βαθύς Εσωτερικός Νους», «Βαθύς Εσωτερικός Εαυτός», «Σύγχρονος Βαθύς Ενήλικας Εαυτός» κτλ. Οι όροι αυτοί είναι οικείοι σε όλους τους ανθρώπους, αλλά και ουδέτεροι καθώς δεν παραπέμπουν σε κάποιο φιλοσοφικό, θρησκευτικό ή άλλο σύστημα. Θεωρούμε ότι μέσω της διασυναρτησιακής έρευνας, η υποσυνείδητη έννοια αυτών των όρων παραπέμπει αυθόρμητα στον ανώτερο ελεγκτικό μηχανισμό που αναφέρουμε παραπάνω.  Σαν αποτέλεσμα, ενεργοποιούνται οι ανώτερες λειτουργίες ελέγχου, οι οποίες με τις κατάλληλες παροτρύνσεις εστιάζουν στις συγκεκριμένες δυσλειτουργίες οι οποίες προκαλούν τα προβλήματα του πελάτη.

Βιβλιογραφία

Benson, Herbert (1996) Timeless Healing: The Power and Biology of Belief.  Scribner

Borod, Joan C. (2000). The Neuropsychology of Emotion.  Oxford University Press.

Ciompi, Luc (1988) The Psyche and Schizophrenia: The Bond between Affect and Logic. Harvard University Press.

Rossi, E. L. (1993).  The Psychobiology of Mind-Body Healing: New Concepts of Therapeutic Hypnosis.  New York: Norton.

Stern, Daniel (1985) The Interpersonal World of the Infant. New York: Basic Books.

Verny, Thomas R. (1981) The Secret Life of the Unborn Child. Summit Books.