tree-left

Το Δέντρο των Συμπτωμάτων

Η Βιοθυμική Θεραπεία είναι μία θεραπεία υποσυνειδήτου και αναφέρεται στη θεραπευτική προσέγγιση η οποία αναπτύχθηκε σχετικά πρόσφατα στην Ελλάδα από μία ομάδα ειδικών και η οποία αποτελεί την τελευταία και πιο σύγχρονη εξέλιξη των θεραπευτικών μεθόδων οι οποίες έχουν αναπτυχθεί με βάση τη Βιοθυμική Επιστήμη.

Η Βιοθυμική Επιστήμη (Affectοlogy) είναι η σύγχρονη επιστήμη της κατανόησης εκείνου του δυναμικού που προσδιορίζει στην πραγματικότητα όλα τα αναγνωρίσιμα συναισθήματα και τις συγκινήσεις. Ο αγγλικός όρος Affectοlogy έχει αποδοθεί στην ελληνική γλώσσα με τον όρο «Βιοθυμική Επιστήμη». Η θεωρητική Βιοθυμική ασχολείται με την επιστημονική μελέτη των θεμελιωδών συγκινησιακών λειτουργιών του ανθρώπου και των τρόπων με τους οποίους επηρεάζουν όλες τις άλλες ανθρώπινες λειτουργίες.

Όλα τα πράγματα στη ζωή μας τα μαθαίνουμε μία φορά. Αν οι ανάγκες μας ικανοποιούνται, επαναλαμβάνουμε αυτό που μάθαμε αυτόματα μία και δύο και περισσότερες φορές μέχρι που γίνεται συνήθεια. Γινόμαστε θύματα της συνήθειας να αισθανόμαστε με ένα συγκεκριμένο τρόπο, ανεξάρτητα από το αν αυτός ο τρόπος έχει νόημα στις δυναμικές της παρούσας ζωής μας. Στην παρούσα ζωή μας, όλα τα συναισθήματα είναι ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ!

Αν και η συγκινησιακή νευροεπιστήμη είναι θεμελιώδης για την βιοθυμική επιστήμη, τα ευρήματά της έχουν οργανωθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι δυνατή η εστίαση στην πρακτική τους εφαρμογή.  Η μέθοδος εφαρμογής αυτών των ευρημάτων έχει επίσης μετακινηθεί από τις αφηγηματικές – γνωστικές διαδικασίες σε αποκλειστικά συγκινησιακές διαδικασίες. Ένα εργαλείο για να αποκτήσουμε πρόσβαση σε αυτές τις συγκινησιακές διαδικασίες είναι η υπνοθεραπεία.

Στη σύγχρονη υπνοθεραπεία, αναγνωρίζεται ότι η μόνη «δύναμη» μέσω της οποίας μπορούν να γίνουν επιθυμητές αλλαγές μέσα σ’ ένα θεραπευτικό πλαίσιο, βρίσκεται στον υποσυνείδητο νου του πελάτη. Αυτή η δύναμη μπορεί να ενεργοποιηθεί και να χρησιμοποιηθεί από τον πελάτη με προσεκτική καθοδήγηση από έναν κατάλληλα εκπαιδευμένο θεραπευτή.  Μέσα στο θεραπευτικό πλαίσιο, ο θεραπευτής και ο πελάτης παίζουν διαφορετικούς ρόλους, οι οποίοι όμως είναι το ίδιο σημαντικοί για την επίτευξη των επιθυμητών αποτελεσμάτων.  Στη σύγχρονη υπνοθεραπεία, όπως και στις περισσότερες άλλες σύγχρονες ψυχοθεραπείες, η θεραπευτική σχέση, η συνεργασία και η συμμαχία μεταξύ θεραπευτή και πελάτη, θεωρούνται ως οι κύριοι παράγοντες μιας επιτυχημένης θεραπείας.

puzzle3

Στόχος της θεραπείας είναι να φύγει ο πελάτης εφοδιασμένος όχι με νέα εργαλεία, αλλά με παλιά εργαλεία του εαυτού που έχουν επανενεργοποιηθεί. Εργαλεία του εαυτού που θα του δίνουν τη δυνατότητα να αναδομήσει μια τέλεια σχέση με ολόκληρο τον εαυτό του – να αποδεχτεί τον εαυτό του πλήρως και χωρίς όρους ότι κι αν συμβαίνει. Ή απλά να νιώθει άνετα μέσα στο ίδιο του το πετσί. Τα πάντα στη ζωή ξεκινάνε, πηγάζουν απ’ αυτό. Αν δεν το έχουμε, όλα τα κακά και άσχημα από εκεί ξεκινάνε. Όταν το έχουμε όμως, όλα τα καλά και όμορφα πάλι από εκεί έρχονται. Όλα μέσα μας αρχίζουν και φροντίζουν τον εαυτό τους.

Φαντάσου έναν άνθρωπο, με όλη την πολυπλοκότητα που τον χαρακτηρίζει, σαν ένα δέντρο οι ορατές πτυχές του οποίου είναι κυρίως τα φύλλα του. Ας υποθέσουμε ότι τα φύλλα, σαν τα πιο ορατά και αναγνωρίσιμα τμήματα του δέντρου, αντιπροσωπεύουν τις γνωστές πτυχές ή πλευρές του εαυτού – δηλαδή οι περιγραφές που μπορούμε να κάνουμε για τα προβλήματά μας, τα συμπτώματά μας και τις αρρώστιες μας. Το σύνολο των φύλλων του δέντρου αντιπροσωπεύει το λεκτικό – γνωστικό τμήμα του εαυτού.

Αν κόψουμε ή με κάποιο τρόπο «θεραπεύσουμε» τα άρρωστα φύλλα του δέντρου, αυτό δεν θα κάνει καμία απολύτως διαφορά στις ρίζες του δέντρου και στο σπόρο από τον οποίο αναπτύχθηκαν οι ρίζες. Και είναι οι ρίζες που αποτελούν τη βάση, την πηγή ζωής ολόκληρου του δέντρου – οι ρίζες είναι η αρχική δομή και «αιτία» από την οποία έχει αναπτυχθεί το δέντρο και από τις οποίες εξαρτάται η υγεία του και η επιβίωσή του. Για να θεραπεύσουμε ολόκληρο το δέντρο, πρέπει να θεραπεύσουμε τις ρίζες του και, πιο συγκεκριμένα, τον απλό σπόρο από τον οποίο αναπτύχθηκαν οι ρίζες. Αν η θεραπεία μας απευθύνεται μόνο στα γνωστά και στα αναγνωρίσιμα συμπτώματα είναι σαν να κόβουμε τα άρρωστα φύλλα από το δέντρο.

Συνεχίζοντας με το ίδιο μεταφορικό σχήμα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα συμπτώματα, τα δυσάρεστα συναισθήματα και τα άλλα προβλήματα που βιώνουμε στο παρόν, αποτελούν τις σύγχρονες άκρες των κλαδιών του δέντρου τα οποία συνδέονται με τις πολύ μακρινές γι’ αυτά ρίζες του δέντρου, και ακόμη βαθύτερα με τον αρχικό σπόρο από τον οποίο αναπτύχθηκαν οι ρίζες.

Στο μεταφορικό μας σχήμα, οι ρίζες αντιπροσωπεύουν την «προφανή»1 αρχική συγκινησιακή κωδικοποίηση – το πυρηνικό συναίσθημα – που βρίσκεται πίσω από τα παρόντα προβλήματά μας. Κατά την ανάπτυξη του δέντρου, η δυσφορία που βρίσκεται στο σπόρο και τις ρίζες επηρεάζει τον κορμό, ο κορμός με τη σειρά του επηρεάζει τα μεγάλα κλαδιά, τα κλαδιά επηρεάζουν τα μικρά κλαράκια και τελικά επηρεάζονται και τα φύλλα του δέντρου που αντιπροσωπεύουν την εμπειρία της δυσφορίας στην παρούσα ζωή μας. Έτσι λοιπόν υπάρχει μια «ιχνογέφυρα» η οποία συνδέει όλα τα προβλήματα και συμπτώματα της παρούσας μας ζωής (τα φύλλα του δέντρου) με αυτή την αρχική συγκινησιακή κωδικοποίηση.

1 χρησιμοποιειται η λέξη «προφανή» καθώς από ότι γνωρίζουμε από τη φυτολογία, όταν ο σπόρος αναπτύσσεται και γίνεται ρίζα, δεν υπάρχει πια σαν σπόρος – ή μάλλον δεν υπάρχει πια με την αρχική του μορφή σαν σπόρος. Το ίδιο συμβαίνει και με τις αρχικές συγκινησιακές κωδικοποιήσεις και τη χαοτική τους δόμηση που ακολουθεί εντός του προλεκτικού συγκινησιακού πλαισίου.

Τα υποβόσκοντα συναισθήματα επηρεάζουν όλες τις ασυνείδητες αποκρίσεις και αντιδράσεις σε όλη μας τη ζωή. Αυτή η επίδραση αντιπροσωπεύεται παραστατικά στη μεταφορική εικόνα του δέντρου με τον τρόπο που τα φύλλα συνδέονται και επηρεάζονται από τις ρίζες και το σπόρο. Τα υποβόσκοντα συναισθήματα επηρεάζουν επίσης τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά το σώμα και εκδηλώνει συμπτώματα.

Διάφορα κλαδιά του δέντρου μπορούν να αντιπροσωπεύουν τις παρακάτω κατηγορίες συμπτωμάτων:

  1. Ψυχολογικά – Διανοητικά (νευρώσεις, κρίσεις πανικού, κατάθλιψη, στρες, φοβίες, αϋπνίες, άγχος, κτλ.)

  2. Συναισθηματικά (παρορμητικές εκρήξεις, οργή, υπερβολική μελαγχολία, αισθήματα μοναξιάς, προβλήματα σχέσεων, αρνητική αυτό-εικόνα, κτλ.)

  3. Προβλήματα Στάσης (προκατάληψη απέναντι στο άλλο φύλο και άλλες προκαταλήψεις, αρνητική αυτό-αντίληψη κτλ.)

  4. Συμπεριφορικά (Εθισμοί, ψυχαναγκασμοί, εξαρτήσεις κτλ.)

  5. Ψυχοσωματικά ή Ψυχοφυσιολογικά (οποιοδήποτε σωματικό σύμπτωμα το οποίο δεν έχει οργανική αιτία – ημικρανίες, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, ανικανότητα, έλκος, χρόνιος πόνος κτλ.)

seed

Με έναν πολύ απλοϊκό τρόπο, φαντάσου ότι ο σπόρος από τον οποίο ξεκινάνε οι ρίζες του δέντρου, είναι η πρώτη συγκινησιακή κωδικοποίηση (προφανώς «δυσάρεστη»). Μετά φαντάσου ότι οι ρίζες που αναπτύσσονται από το σπόρο, είναι τα αρχικά μη λεκτικά θεμέλια της συγκινησιακής μνήμης στο μέρος του εγκεφάλου όπου αποθηκεύονται τα συναισθήματα (μεταιχμιακό σύστημα). Τελικά φαντάσου ότι τα κύρια κλαδιά τα οποία ξεκινάνε από τον κορμό αντιπροσωπεύουν τις διάφορες κατηγορίες (κλάδους) εμπειρίας που αναφέρουμε παραπάνω (ψυχολογικά – διανοητικά, συναισθηματικά, στάση, συμπεριφορά και ψυχοφυσιολογικά, ακόμα και ψυχο-κοινωνικά).

Οι άνθρωποι είμαστε εμπειρικά όντα. Η μάθηση που αποκτάμε τη δεύτερη ημέρα της ζωής μας εξαρτάται (είτε απόλυτα είτε ανεπαίσθητα) από τη μάθηση που λάβαμε την πρώτη ημέρα της ζωής μας και ούτω καθεξής. Χτίζουμε τον εαυτό μας μέσω της μάθησης και κάθε νέα μάθηση επηρεάζεται από την προηγούμενη μάθηση. Στη χρονική γραμμή της ανάπτυξής μας, υπάρχει πάντα μια ΠΡΩΤΗ μάθηση. Όταν βιώνουμε δυσφορία ή τραύμα στα πρώιμα στάδια της ζωής μας, δεν ξαναρχίζουμε τη ζωή μας εκ νέου εκείνη τη στιγμή, αλλά χτίζουμε πάνω στην ήδη καθιερωμένη συναισθηματική μας προσωπικότητα.

Η συγκινησιακή ΤΑΣΗ ή ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ η οποία δημιουργείται κατά την πρώιμη ανάπτυξη, οπωσδήποτε επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται τα μικρότερα κλαριά. Καθώς το άτομο αναπτύσσεται μέσα στο χρόνο, υπάρχει μια διαρκής ασυνείδητη σύνδεση με την πρωταρχική κωδικοποιημένη συγκινησιακή μνήμη. Η σύνδεση αυτή είναι σωματική και συγκινησιακή (συναισθήματα).

Έτσι μπορούμε να πούμε με κάποια βεβαιότητα ότι όλη η μάθηση και όλες οι εμπειρίες κατά την ανάπτυξή μας, επηρεάζονται από τη συναισθηματική μας προσωπικότητα μέσω αυτής της διαρκούς σύνδεσης σε ασυνείδητο επίπεδο.

Έτσι αν ακολουθήσουμε τη γραμμή ανάπτυξης πίσω στο χρόνο, μπορούμε να πούμε ότι τα φύλλα του δέντρου – τα συμπτώματα που παρουσιάζει ο πελάτης – συνδέονται με και επηρεάζονται από τη ρίζα και το σπόρο. Η Βιοθυμική προτείνει ότι όλα τα συμπτώματα, ανεξάρτητα αν είναι ψυχολογικά – διανοητικά, συναισθηματικά ή ψυχοσωματικά (όχι οργανικά), σε τελευταία ανάλυση προκαλούνται από την πρωταρχική συγκινησιακή-συναισθηματική μάθηση.

tree-right

δενδρο 1


Για να επαναφέρουμε το δέντρο σε υγιή κατάσταση, πρέπει να θεραπεύσουμε τις ρίζες – το αρχικό συναίσθημα!

Αν και θα είχε πολύ ενδιαφέρον να συζητηθεί το παραπάνω ερώτημα σε βάθος, δεν ισχυριζόμαστε ότι αυτή είναι η «σωστή» άποψη, ότι δηλαδή υπάρχει μία μόνο αρχική κωδικοποιημένη συγκινησιακή μάθηση. Απλά προτείνουμε ότι αυτό το μοντέλο λειτουργεί καλύτερα για τους πελάτες μας.